Wie wordt uitgenodigd voor een gesprek, wie krijgt welke taak, hoe prestaties worden beoordeeld: in steeds meer organisaties denkt technologie mee. De Europese AI-verordening rekent deze toepassingen tot de hoogste risicoklasse, precies omdat ze raken aan gelijke kansen en menselijke waardigheid. De vraag is dus niet alleen juridisch. Wie enkel de wet naleest, mist waar het om gaat.

De kalender is bovendien minder geruststellend dan ze lijkt. De zware verplichtingen voor hoogrisicosystemen verschuiven naar december 2027, maar de geletterdheidsplicht geldt al sinds februari 2025 en de transparantieverplichtingen worden van kracht in augustus 2026. Wie in 2027 wil voldoen, moet vandaag weten welke systemen er in huis draaien en hoe ze zich tot de risicoklassen verhouden.

En een systeem dat de verkeerde mensen afwijst of de verkeerde oordelen velt, kost geld lang voor een toezichthouder ernaar kijkt: in gemiste profielen, in foute beslissingen, en in de prijs van achteraf herbouwen wat vooraf juist ontworpen had kunnen worden.

Wat ik doe

Ik begeleid organisaties als vast aanspreekpunt, één tot twee dagen per week of in een afgebakend traject. Dat betekent: een inventaris en classificatie van alle systemen die aan mensbeslissingen raken, een toets op vertekening en uitsluitingsmechanismen, de opbouw van menselijk toezicht dat die naam verdient, en een geletterdheidsprogramma dat verder gaat dan een verplichte opleiding. Geen automatische keuring, wel een diagnose met de mens in de kring: de technologie wordt beoordeeld door wie er de gevolgen van draagt.

De AI-doorlichting als begin

Het traject begint met een doorlichting op vaste prijs en korte doorlooptijd: welke systemen zijn er, waar liggen de dringendste hiaten in geletterdheid en transparantie, en wat is het gepaste tempo richting december 2027. Het rapport is geschreven voor bestuur en directie, niet voor juristen alleen.

Voor wie

Voor organisaties waar technologie is binnengekomen in beslissingen over mensen, gepland of geruisloos. U herkent zich in één van deze situaties: uw rekruterings- of evaluatiesoftware bevat AI-functies waarvan de leverancier verzekert dat alles in orde is, maar niemand in huis kan dat toetsen. Uw bestuur of ondernemingsraad stelt vragen over AI waarop het antwoord vandaag ontbreekt. U staat op het punt een systeem aan te kopen dat over mensen zal oordelen en wil de vraag naar verantwoordelijkheid vooraf stellen in plaats van achteraf. Of u vermoedt eenvoudigweg dat er in uw organisatie meer AI meebeslist dan er ooit bewust is ingevoerd. Omvang of sector doet er minder toe dan die herkenning.

Mijn basis ligt in de economie en het psychometrisch onderzoek, en als leider van Europese projecten ken ik de logica van rapportering en verantwoording aan de Europese Commissie van binnenuit.

AI en mensbeslissingen